«Ποτέ δεν ήταν ευκολότερο από ό,τι σήμερα να κάνεις τους ανθρώπους να γελάσουν. Παρά ταύτα, τα διακυβεύματα είναι τόσο μεγάλα και οι κίνδυνοι τόσο σοβαροί, που το γέλιο μας δεν μπορεί πλέον να είναι τόσο αυθόρμητο και σίγουρο όπως παλιά. Ποτέ άλλοτε δεν ήταν τόσο φανερή η εύθραυστη, ασταθής και “νευρική” φύση του γέλιου. Όταν εξετάζει κανείς το είδος του χιούμορ που κυριαρχεί σήμερα, είναι εύλογο να σκεφτεί ότι η εποχή μας προσθέτει–ή μάλλον αποκαλύπτει– μια νέα διάσταση στην περίφημη ρήση του Μολιέρου για το γέλιο και τη δημιουργία της κωμωδίας: “Είναι τόσο παράξενο να κάνεις έντιμους ανθρώπους να γελάσουν’’».
Έτσι θυμάται ο Ρενέ Ζιράρ, στα 1972, το πρώτο του δοκίμιο που βρέθηκε ανάμεσα στα «very important papers» που περιείχαν τα αρχεία του. Τούτο το δακτυλόγραφο των 78 σελίδων ήρθε στην επιφάνεια από τη Μάρθα Ζιράρ και τον Μπενουά Σαντρ. Ανακαλύπτουμε σε αυτό τον στοχασμό ενός Γάλλου κατά το απόγειο του μακαρθισμού. Όταν δεν νοείται λογικός και παράλογος, μηχανικός και ζωντανός, αυτός με τον οποίο γελάμε κάνει το γέλιο ένα κοσμικό δηλητήριο.
Όμως το αυθεντικό χαμόγελο, το «φωτεινό χαμόγελο», αρνείται την απομόνωση του γέλιου, επιδιώκει να δημιουργήσει δεσμούς, είναι μια χειρονομία υποδοχής, και αναγνώρισης. Εκφράζει ίσως μια πρόσκληση για ένα από κοινού γέλιο.
Ένας σπουδαίος στοχασμός προσφέρεται, τελικά, στο αναγνωστικό κοινό.

Μπενουά Σαντρ: Εν αρχή ην ο γέλως
Γέλιο και φιλοσοφία: «αποτυχημένες μεταστροφές»
Ένας μεγάλος κωμικός συγγραφέας
Μια φαινομενολογία του γαργαλήματος
Η «οπτική του ιερού»
Ρενέ Ζιράρ: Η αφέλεια του γέλιου
[Το γαργάλημα]
[Ένα αδικαιολόγητο γεγονός]
[Αιτιοκρατία και ελευθερία]
[Το μη δικαιολογημένο αντικείμενο]
[Ελαφρύ γέλιο και φυσικό γέλιο]
[Οι δύο πηγές του γέλιου]
[Το υποκείμενο και ο κόσμος του]
[Η σύγκρουση των γελώντων]
[Οι υποτιθέμενες αιτίες του γέλιου]
[Οι κόσμοι του δρώντος και του μάρτυρα]
[Το θαύμα του γέλιου]
[Αποκήρυξη του είναι και μεταστροφή]
[Δύο αντίθετες αναγωγές]
[Η μεταστροφή]
[Η κωμική τέχνη]
[Το ιερό γέλιο]
[Το ανώτερο γέλιο]
[Το γέλιο και το συναίσθημα]
[Το χαμόγελο]
[Η ουσία του γελοίου]
[Η γένεση του γέλιου]
Παράρτημα
Μια επισφαλής ισορροπία. Δοκιμή ερμηνείας του κωμικού