Μαρξιστές µελετητές, που εξειδικεύονται στο ζήτηµα της µετάβασης από τον καπιταλισµό στον κοµµουνισµό, «επιστρέφουν» στο µαρξικό κείµενο για την Κριτική του Προγράµµατος της Γκότα και, κινούµενοι στους επιµέρους θεµατικούς άξονες της Πολιτικής Οικονοµίας και της Πολιτικής Θεωρίας, αναζητούν τους όρους µιας σύγχρονης κοµµουνιστικής εναλλακτικής απέναντι στην καπιταλιστική βαρβαρότητα της εποχής µας.

Είναι ασφαλώς οι αναγνώστες και οι αναγνώστριες αυτοί και αυτές που θα αξιολογήσουν, σε τελική ανάλυση, τη θεωρητική και πρακτική σηµασία των σχετικών προσεγγίσεων. Από τη δική µας πλευρά, ωστόσο, είναι προφανές ότι η απάντηση στο ερώτηµα «ποιο νόηµα µπορεί να έχει, 150 χρόνια µετά τη συγγραφή της, η µαρξική κριτική στο σχέδιο προγράµµατος ενός υπό διαµόρφωση τότε σοσιαλιστικού εργατικού κόµµατος» προκύπτει αβίαστα: µε αυτό το κριτικό κείµενο σηµειώσεων στο περιθώριο, ένας φιλόσοφος που συνειδητά απέφυγε να δώσει «συνταγές για το µαγειρείο του µέλλοντος», υποδεικνύει, ελλειπτικά έστω, κρίσιµες διαστάσεις µιας κοµµουνιστικής σύνθεσης, η περαιτέρω επεξεργασία της οποίας αποδεικνύεται δραµατικά αναγκαία σε µια περίοδο διεθνούς και πολύπλευρης καπιταλιστικής κρίσης όπως αυτή που βιώνουµε.